Phân loại Bloom — 6 mức độ

Phân loại Bloom là một khung dùng để phân loại nhiệm vụ học tập theo kiểu tư duy mà chúng đòi hỏi. Trong phiên bản sửa đổi được dùng ở nhiều lớp học, sáu mức độ là nhớ, hiểu, vận dụng, phân tích, đánh giá và sáng tạo.

Trong sinh học, khung này giúp bạn phân biệt giữa việc gọi tên các bộ phận của tế bào và việc đánh giá xem bằng chứng có ủng hộ một nhận định hay không. Học sinh dùng nó để học có chủ đích hơn, còn giáo viên dùng nó để viết câu hỏi và mục tiêu rõ ràng hơn.

6 Mức Độ Của Phân Loại Bloom

1. Nhớ

Mức độ này nói về việc gợi lại thông tin. Trong sinh học, điều đó có thể là liệt kê các bộ phận của tế bào hoặc nêu tên các chất tham gia của quang hợp.

Nhiệm vụ vẫn ở mức ghi nhớ nếu học sinh chủ yếu chỉ lấy lại một sự kiện mà không giải thích hay sử dụng nó.

2. Hiểu

Ở đây, người học giải thích một ý tưởng bằng ngôn ngữ đơn giản. Ví dụ, một học sinh có thể mô tả vì sao quang hợp quan trọng với thực vật hoặc tóm tắt vai trò của diệp lục.

Điều này khác với ghi nhớ vì học sinh thể hiện ý nghĩa, chứ không chỉ nhớ lại.

3. Vận dụng

Ở mức này, người học dùng kiến thức trong một tình huống cụ thể. Một câu hỏi sinh học có thể yêu cầu học sinh dự đoán điều gì xảy ra với quang hợp nếu cường độ ánh sáng giảm.

Điều kiện then chốt là ý tưởng đang được sử dụng, chứ không chỉ được nhắc lại.

4. Phân tích

Phân tích nghĩa là tách một vấn đề thành các phần và xem các phần đó liên hệ với nhau như thế nào. Một học sinh có thể so sánh pha sáng với chu trình Calvin và giải thích chúng phụ thuộc vào nhau ra sao.

Mức độ này tập trung vào cấu trúc, mối quan hệ và quy luật.

5. Đánh giá

Đánh giá nghĩa là đưa ra nhận định dựa trên tiêu chí. Trong sinh học, một học sinh có thể đánh giá xem kết luận thí nghiệm về hoạt tính enzyme có được dữ liệu hỗ trợ đầy đủ hay không.

Phần quan trọng không phải là có ý kiến cá nhân. Mà là bảo vệ nhận định đó bằng lý do.

6. Sáng tạo

Sáng tạo nghĩa là tạo ra điều gì đó mới từ những gì đã học. Một học sinh có thể thiết kế một thí nghiệm về sự sinh trưởng của cây dưới các điều kiện ánh sáng khác nhau hoặc viết một lời giải thích theo mô hình liên hệ quang hợp với dòng năng lượng trong hệ sinh thái.

Đây là mức cao nhất trong phân loại sửa đổi, nhưng nó vẫn phụ thuộc vào việc các mức thấp hơn đã được hình thành.

Một Ví Dụ Sinh Học Với Quang Hợp

Dùng một chủ đề xuyên suốt cả sáu mức sẽ giúp bạn nhìn khung này dễ hơn nhiều.

• Nhớ: Nêu tên các đầu vào và đầu ra chính của quang hợp.
• Hiểu: Giải thích bằng lời của em vì sao quang hợp quan trọng với thực vật.
• Vận dụng: Dự đoán điều gì sẽ xảy ra nếu cây nhận được ít ánh sáng hơn.
• Phân tích: So sánh pha sáng với chu trình Calvin.
• Đánh giá: Quyết định xem lời giải thích của một học sinh về quang hợp đã đầy đủ về mặt khoa học hay chưa, và nêu lý do cho quyết định đó.
• Sáng tạo: Thiết kế một bài học đơn giản, sơ đồ hoặc thí nghiệm để dạy quang hợp cho một học sinh khác.

Hãy chú ý điều gì thay đổi từ mức này sang mức khác. Chủ đề vẫn giữ nguyên, nhưng yêu cầu tư duy trở nên cao hơn.

Vì Sao Phân Loại Bloom Hữu Ích

Phân loại Bloom giúp biến những mục tiêu mơ hồ thành các nhiệm vụ rõ ràng. "Học quang hợp" là không rõ. "So sánh hai giai đoạn của quang hợp" cụ thể hơn nhiều và thường chỉ đến một mức tư duy cao hơn.

Điều đó quan trọng trong sinh học vì nhiều học sinh nghĩ rằng mình hiểu một chủ đề khi thực ra chỉ mới nhận ra từ vựng. Khung này bộc lộ khoảng trống đó rất nhanh.

Những Lỗi Thường Gặp Khi Dùng Phân Loại Bloom

Xem Các Mức Như Một Bậc Thang Cứng Nhắc

Các mức độ rất hữu ích, nhưng việc học thực tế không phải lúc nào cũng tuyến tính hoàn toàn. Một nhiệm vụ tốt có thể đồng thời bao gồm nhiều hơn một mức.

Nhầm Lẫn Giữa Độ Khó Và Mức Độ Nhận Thức

Một nhiệm vụ có thể tạo cảm giác khó mà không phải là mức cao. Ghi nhớ 30 thuật ngữ sinh học có thể khó, nhưng vẫn chủ yếu là công việc ở mức nhớ nếu học sinh chỉ đang nhớ lại sự kiện.

Chỉ Ghép Mức Độ Dựa Trên Danh Sách Động Từ

Danh sách động từ có thể hữu ích, nhưng tự nó là chưa đủ. Cùng một động từ có thể chỉ đến các mức khác nhau tùy vào yêu cầu. "Giải thích" có thể nông hoặc sâu tùy vào việc học sinh thực sự phải làm gì.

Cho Rằng Mức Cao Hơn Luôn Tốt Hơn

Các nhiệm vụ ở mức cao không tự động tốt hơn cho mọi mục tiêu. Nếu một lớp sinh học cần nắm từ vựng cốt lõi trước, thì công việc ở mức nhớ là phù hợp.

Quên Điều Kiện Đằng Sau Việc Đánh Giá

Đánh giá không chỉ là sở thích cá nhân. Nó đòi hỏi tiêu chí, bằng chứng hoặc lập luận khoa học.

Phân Loại Bloom Bản Gốc Và Bản Sửa Đổi

Bạn có thể thấy hai phiên bản. Phiên bản cũ thường được viết bằng danh từ: kiến thức, lĩnh hội, vận dụng, phân tích, tổng hợp và đánh giá. Phiên bản sửa đổi thường được viết bằng động từ: nhớ, hiểu, vận dụng, phân tích, đánh giá và sáng tạo.

Cả hai phiên bản đều nhằm mô tả sự gia tăng về độ phức tạp nhận thức. Phần lớn tài liệu lớp học hiện nay dùng dạng sửa đổi, nên đó thường là phiên bản tốt nhất để học trước.

Khi Nào Nên Dùng Phân Loại Bloom

Phân loại Bloom hữu ích khi bạn đang viết mục tiêu học tập môn sinh học, lập kế hoạch ôn tập, thiết kế bài kiểm tra ngắn hoặc kiểm tra xem một nhiệm vụ có thực sự đo được sự hiểu thay vì chỉ là nhận biết hay không.

Nó kém hữu ích hơn nếu bạn xem nó như một luật cứng nhắc. Nó hoạt động tốt nhất như một hướng dẫn thực tế để làm cho nhiệm vụ rõ ràng hơn.

Hãy Thử Tự Làm Một Phiên Bản Của Riêng Bạn

Hãy chọn một chủ đề sinh học khác như giảm phân hoặc chọn lọc tự nhiên và viết một câu hỏi cho mỗi trong sáu mức độ. Cách đó thường giúp bạn thực sự hiểu khung này nhanh hơn là chỉ ghi nhớ tên các mức.