Ταξινομία του Bloom — 6 επίπεδα

Η ταξινομία του Bloom είναι ένα πλαίσιο για την ταξινόμηση μαθησιακών δραστηριοτήτων ανάλογα με το είδος της σκέψης που απαιτούν. Στην αναθεωρημένη εκδοχή που χρησιμοποιείται σε πολλές τάξεις, τα έξι επίπεδα είναι θυμάμαι, κατανοώ, εφαρμόζω, αναλύω, αξιολογώ και δημιουργώ.

Στη βιολογία, αυτό σε βοηθά να ξεχωρίσεις τη διαφορά ανάμεσα στο να ονομάζεις τα μέρη ενός κυττάρου και στο να κρίνεις αν τα δεδομένα στηρίζουν έναν ισχυρισμό. Οι μαθητές τη χρησιμοποιούν για να μελετούν πιο στοχευμένα, και οι εκπαιδευτικοί για να γράφουν πιο σαφείς ερωτήσεις και στόχους.

Τα 6 επίπεδα της ταξινομίας του Bloom

1. Θυμάμαι

Αυτό το επίπεδο αφορά την ανάκληση πληροφοριών. Στη βιολογία, αυτό μπορεί να σημαίνει να απαριθμήσεις τα μέρη ενός κυττάρου ή να ονομάσεις τα αντιδρώντα της φωτοσύνθεσης.

Η δραστηριότητα παραμένει στο επίπεδο της μνήμης αν ο μαθητής κυρίως ανακαλεί ένα γεγονός χωρίς να το εξηγεί ή να το χρησιμοποιεί.

2. Κατανοώ

Εδώ ο μαθητής εξηγεί μια ιδέα με απλή γλώσσα. Για παράδειγμα, μπορεί να περιγράψει γιατί η φωτοσύνθεση είναι σημαντική για τα φυτά ή να συνοψίσει τον ρόλο της χλωροφύλλης.

Αυτό διαφέρει από το «θυμάμαι», επειδή ο μαθητής δείχνει ότι κατανοεί το νόημα, όχι απλώς ότι ανακαλεί πληροφορίες.

3. Εφαρμόζω

Σε αυτό το επίπεδο, ο μαθητής χρησιμοποιεί τη γνώση σε μια συγκεκριμένη κατάσταση. Μια ερώτηση βιολογίας μπορεί να ζητά να προβλέψει τι συμβαίνει στη φωτοσύνθεση αν μειωθεί η ένταση του φωτός.

Η βασική προϋπόθεση είναι ότι η ιδέα χρησιμοποιείται, δεν επαναδιατυπώνεται απλώς.

4. Αναλύω

Το «αναλύω» σημαίνει ότι χωρίζω κάτι στα μέρη του και βλέπω πώς συνδέονται μεταξύ τους. Ένας μαθητής μπορεί να συγκρίνει τις φωτεινές αντιδράσεις με τον κύκλο Calvin και να εξηγήσει πώς εξαρτώνται η μία από την άλλη.

Αυτό το επίπεδο εστιάζει στη δομή, στις σχέσεις και στα μοτίβα.

5. Αξιολογώ

Το «αξιολογώ» σημαίνει ότι διατυπώνω μια κρίση με βάση κριτήρια. Στη βιολογία, ένας μαθητής μπορεί να κρίνει αν ένα εργαστηριακό συμπέρασμα για τη δράση των ενζύμων στηρίζεται επαρκώς από τα δεδομένα.

Το σημαντικό δεν είναι απλώς να έχεις μια άποψη. Είναι να υποστηρίζεις την κρίση σου με λόγους.

6. Δημιουργώ

Το «δημιουργώ» σημαίνει ότι παράγω κάτι νέο από όσα έχω μάθει. Ένας μαθητής μπορεί να σχεδιάσει ένα πείραμα για την ανάπτυξη φυτών κάτω από διαφορετικές συνθήκες φωτισμού ή να γράψει ένα ερμηνευτικό μοντέλο που συνδέει τη φωτοσύνθεση με τη ροή ενέργειας στα οικοσυστήματα.

Αυτό είναι το υψηλότερο επίπεδο στην αναθεωρημένη ταξινομία, αλλά και πάλι βασίζεται στο ότι τα χαμηλότερα επίπεδα έχουν ήδη κατακτηθεί.

Ένα παράδειγμα στη βιολογία με τη φωτοσύνθεση

Όταν χρησιμοποιείς το ίδιο θέμα και στα έξι επίπεδα, το πλαίσιο γίνεται πολύ πιο εύκολο να φανεί.

• Θυμάμαι: Ονόμασε τις βασικές εισροές και εκροές της φωτοσύνθεσης.
• Κατανοώ: Εξήγησε με δικά σου λόγια γιατί η φωτοσύνθεση είναι σημαντική για τα φυτά.
• Εφαρμόζω: Πρόβλεψε τι θα συνέβαινε αν ένα φυτό είχε μικρότερη πρόσβαση στο φως.
• Αναλύω: Σύγκρινε τις φωτεινές αντιδράσεις με τον κύκλο Calvin.
• Αξιολογώ: Αποφάσισε αν η εξήγηση ενός μαθητή για τη φωτοσύνθεση είναι επιστημονικά πλήρης και αιτιολόγησε την απόφασή σου.
• Δημιουργώ: Σχεδίασε ένα απλό μάθημα, διάγραμμα ή πείραμα που να διδάσκει τη φωτοσύνθεση σε έναν άλλο μαθητή.

Πρόσεξε τι αλλάζει από επίπεδο σε επίπεδο. Το θέμα μένει το ίδιο, αλλά η σκέψη γίνεται πιο απαιτητική.

Γιατί είναι χρήσιμη η ταξινομία του Bloom

Η ταξινομία του Bloom βοηθά να μετατρέπεις αόριστους στόχους σε σαφείς δραστηριότητες. Το «μελέτησε τη φωτοσύνθεση» είναι ασαφές. Το «σύγκρινε τα δύο στάδια της φωτοσύνθεσης» είναι πολύ πιο συγκεκριμένο και συνήθως δείχνει υψηλότερο επίπεδο σκέψης.

Αυτό έχει σημασία στη βιολογία, επειδή πολλοί μαθητές νομίζουν ότι καταλαβαίνουν ένα θέμα ενώ στην πραγματικότητα απλώς αναγνωρίζουν το λεξιλόγιο. Η ταξινομία αποκαλύπτει γρήγορα αυτό το κενό.

Συχνά λάθη όταν χρησιμοποιείς την ταξινομία του Bloom

Να αντιμετωπίζεις τα επίπεδα σαν μια αυστηρή σκάλα

Τα επίπεδα είναι χρήσιμα, αλλά η πραγματική μάθηση δεν είναι πάντα απόλυτα γραμμική. Μια καλή δραστηριότητα μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερα από ένα επίπεδα ταυτόχρονα.

Να μπερδεύεις τη δυσκολία με το γνωστικό επίπεδο

Μια δραστηριότητα μπορεί να φαίνεται δύσκολη χωρίς να είναι υψηλού επιπέδου. Η απομνημόνευση 30 όρων βιολογίας μπορεί να είναι δύσκολη, αλλά παραμένει κυρίως εργασία επιπέδου «θυμάμαι» αν ο μαθητής απλώς ανακαλεί γεγονότα.

Να αντιστοιχίζεις τα επίπεδα μόνο με λίστες ρημάτων

Οι λίστες ρημάτων μπορούν να βοηθήσουν, αλλά από μόνες τους δεν αρκούν. Το ίδιο ρήμα μπορεί να αντιστοιχεί σε διαφορετικά επίπεδα ανάλογα με τη διατύπωση. Το «εξήγησε» μπορεί να είναι επιφανειακό ή βαθύ, ανάλογα με το τι πρέπει πραγματικά να κάνει ο μαθητής.

Να υποθέτεις ότι το υψηλότερο σημαίνει πάντα καλύτερο

Οι δραστηριότητες υψηλότερου επιπέδου δεν είναι αυτόματα καλύτερες για κάθε στόχο. Αν ένα μάθημα βιολογίας χρειάζεται πρώτα βασικό λεξιλόγιο, τότε η εργασία επιπέδου «θυμάμαι» είναι κατάλληλη.

Να ξεχνάς την προϋπόθεση πίσω από την αξιολόγηση

Η αξιολόγηση δεν είναι απλώς προτίμηση. Απαιτεί κριτήρια, δεδομένα ή επιστημονικό συλλογισμό.

Αρχική έναντι αναθεωρημένης ταξινομίας του Bloom

Μπορεί να συναντήσεις δύο εκδοχές. Η παλαιότερη εκδοχή συχνά γράφεται με ουσιαστικά: γνώση, κατανόηση, εφαρμογή, ανάλυση, σύνθεση και αξιολόγηση. Η αναθεωρημένη εκδοχή συνήθως γράφεται με ρήματα: θυμάμαι, κατανοώ, εφαρμόζω, αναλύω, αξιολογώ και δημιουργώ.

Και οι δύο εκδοχές προσπαθούν να περιγράψουν αυξανόμενη γνωστική πολυπλοκότητα. Τα περισσότερα σύγχρονα σχολικά υλικά χρησιμοποιούν την αναθεωρημένη μορφή, γι’ αυτό συνήθως είναι η καλύτερη εκδοχή για να μάθεις πρώτα.

Πότε να χρησιμοποιείς την ταξινομία του Bloom

Η ταξινομία του Bloom είναι χρήσιμη όταν γράφεις στόχους στη βιολογία, οργανώνεις επανάληψη, σχεδιάζεις κουίζ ή ελέγχεις αν μια δραστηριότητα μετρά πραγματικά την κατανόηση και όχι απλώς την αναγνώριση.

Είναι λιγότερο χρήσιμη αν τη μεταχειρίζεσαι σαν άκαμπτο νόμο. Λειτουργεί καλύτερα ως πρακτικός οδηγός για να κάνεις τις δραστηριότητες πιο σαφείς.

Δοκίμασε τη δική σου εκδοχή

Διάλεξε ένα άλλο θέμα βιολογίας, όπως η μείωση ή η φυσική επιλογή, και γράψε μία ερώτηση για καθένα από τα έξι επίπεδα. Αυτό συνήθως βοηθά να κατανοήσεις το πλαίσιο πιο γρήγορα από το να απομνημονεύεις μόνο τα ονόματα.